Cultuur als motor in een commerciële context

Winkelcentrum Amsterdamse Poort in Amsterdam Zuidoost stond voor een fundamentele transformatie. Wat ooit een levendig en cultureel divers winkelcentrum was, had in de loop der jaren te maken gekregen met leegstand, ketenretail en een afnemende aantrekkingskracht. Eigenaar CBRE Investment Management wilde de Poort herpositioneren als het ‘Big Heart’ van Zuidoost: een plek met meerwaarde voor de lokale gemeenschap en aantrekkingskracht voor bezoekers van buiten.

Binnen deze nieuwe visie ontstond ruimte voor cultuur als structurele functie. Niet als tijdelijke invulling van leegstand, maar als drager van identiteit, veiligheid, publieksstromen en gebiedswaarde op lange termijn.

Wij werden in 2019 betrokken als strategisch adviseur en procesbegeleider om deze cultuurgedreven ontwikkeling mogelijk te maken en te verankeren in samenwerking, ruimtelijke keuzes en financiële afspraken.

De opgave

Deze uitdaging bracht twee werelden samen die zelden vanzelfsprekend gelijkwaardig opereren: institutioneel vastgoed en jonge culturele organisaties.

Voor CBRE IM betekende het toevoegen van cultuur een strategische koerswijziging. De maatschappelijke waarde was evident, maar de financieel-economische waarde op korte termijn minder direct aantoonbaar. Intern moest overtuigend worden gemaakt hoe cultuur bijdraagt aan bezoekersstromen, veiligheid, identiteit en gebiedswaarde.

Voor OSCAM (Open Space Contemporary Art Museum) en hiphopcentrum Foundation betekende een permanente vestiging een grote professionaliseringsslag. Beide organisaties hadden ervaring met tijdelijke huurconstructies en wisten hoe kwetsbaar dat model is. De stap naar langdurige samenwerking vroeg om vertrouwen, transparantie en gelijkwaardigheid.

De kernvraag werd: hoe maken we cultuur structureel onderdeel van de gebiedsontwikkeling, op een manier die inhoudelijk klopt én financieel houdbaar is voor alle partijen?

De aanpak

We begeleiden het proces als onafhankelijke verbinder tussen vastgoed en cultuur. De eerste stap was het ontwikkelen van een gemeenschappelijke taal. Vastgoed spreekt in termen van exploitatie, rendement en risico. Cultuur spreekt over identiteit, community en betekenis. Door belangen en drijfveren expliciet op tafel te leggen, ontstond wederzijds begrip en ruimte voor een gedeelde ambitie.

Vervolgens werd samen het gewenste profiel van de plek bepaald. Wat moet deze culturele kern betekenen voor Zuidoost? Hoe verhoudt zij zich tot retail en andere functies? Welke maatschappelijke en economische waarde moet hier samenkomen? Deze gezamenlijke ambitie vormde het kompas voor alle ruimtelijke en financiële keuzes.

Aanvankelijk werd gedacht aan nieuwbouw. Gaandeweg het proces ontstond echter voortschrijdend inzicht. Door scenario’s door te rekenen en de ruimtelijke mogelijkheden in het gebied zorgvuldig te analyseren, bleek transformatie van bestaande panden op een prominente zichtlocatie midden in de Poort een sterker en financieel haalbaarder alternatief. Deze keuze bood lagere investeringskosten, snellere realisatie en maximale zichtbaarheidvoor de cultuurpartijen.

De transformatie wordt bovendien zoveel mogelijk circulair uitgevoerd. Hergebruik van materialen en slimme aanpassingen binnen de bestaande structuur sluiten aan bij de identiteit en waarden van OSCAM en Foundation. Zo wordt het gebouw zelf onderdeel van het verhaal van de plek.

Parallel werd gewerkt aan het financiële fundament. CBRE IM koos bewust voor een culturele huurprijs, vanuit de overtuiging dat de waarde van cultuur zich vertaalt in bredere gebiedswaarde. Voor OSCAM en Foundation werd meegedacht over een verbrede financieringsmix met structurele subsidies, eigen inkomsten en samenwerkingen. Het resultaat is een gezamenlijk ontwikkeld businessmodel waarin maatschappelijke impact en economische realiteit in balans zijn.

Gedurende het hele traject stond gelijkwaardigheid centraal. Geen traditionele hiërarchie tussen verhuurder en huurder, maar partnerschap. Door tijd te nemen om elkaars wereld te begrijpen en samen te sturen op lange termijn succes, werd cultuur niet tijdelijk ingevoegd, maar structureel ingebed. 

Rinske zorgde voor onderling begrip waardoor we echt vanuit een partnership konden werken aan een duurzame culturele plek in de Amsterdamse Poort.

Lieske van Pelt, CBRE Investment Management

Impact

Wat begon als tijdelijke invulling van leegstand is uitgegroeid tot een duurzaam cultureel cluster op een zichtlocatie in het hart van de Amsterdamse Poort. OSCAM en Foundation kregen beide een permanente plek, gebaseerd op een gezamenlijk ontwikkeld en financieel haalbaar model. De keuze voor transformatie in plaats van nieuwbouw toont dat cultuurgedreven ontwikkeling niet alleen ambitieus, maar ook pragmatisch en uitvoerbaar kan zijn.

Binnen CBRE IM is cultuur verschoven van experiment naar strategisch instrument in gebiedsontwikkeling. De aanwezigheid van OSCAM en Foundation versterkt de identiteit van de Poort, trekt nieuwe doelgroepen aan en draagt bij aan een levendiger en veiliger gebied. Hier wordt cultuur niet ingezet als tijdelijke placemaking, maar als motor van structurele gebiedsontwikkeling, gedragen door samenwerking tussen vastgoed, culturele organisaties en lokale gemeenschap.

Nieuwsgierig hoe cultuur jouw gebied kan versterken? Wij denken graag met je mee. Stuur ons een mailtje voor een kennismaking.