Buurtvorming in vastgoedontwikkeling voor HEEMwonen

Onder de titel ‘Samen buurtmaken in vastgoed’ onderzochten projectleiders, ontwikkelaars en assetmanagers in drie sessies en een excursie hoe zij maatschappelijke waarde vanaf het begin kunnen meenemen in hun vastgoedprojecten. Niet als extra ambitie naast het vastgoed, maar als onderdeel van de keuzes over programma, proces, investering en beheer.

In dit maatwerktraject brachten we cultuurgedreven ontwikkelen, placetesting, strategie en innovatie samen in één praktische werkwijze. Steeds toegepast op de eigen projecten van HEEMwonen, zodat nieuwe inzichten direct werden vertaald naar andere keuzes in de dagelijkse praktijk.

De opgave

HEEMwonen ontwikkelt niet alleen vastgoed. Met de visie ‘Samen Buurtmaken’ spreekt de corporatie de ambitie uit om actief bij te dragen aan leefbare, toekomstbestendige buurten in Kerkrade en Landgraaf. Maatschappelijke waarde is daarmee geen extra ambitie, maar het vertrekpunt.

Daarmee begint het echte werk. Want hoe zorg je dat een projectleider met een sluitende businesscase, een strakke planning en een lastige exploitatie op maandagochtend een andere keuze maakt? HEEMwonen wilde geen nieuw beleidsdocument. De corporatie wilde de mensen versterken die iedere dag aan die buurten bouwen. 

Onze aanpak

Betekenisvolle plekken beginnen bij de mensen die eraan werken. Daarom bouwden we geen standaardprogramma, maar een maatwerktraject waarin onze ervaring met placemaking, place branding, conceptontwikkeling en participatie samenkwam. Steeds gekoppeld aan de projecten die op dat moment op de tafels van HEEMwonen lagen.

In drie sessies werkten we van kijken naar handelen:

1. De kracht van samenwerken. De kracht van samen werken aan een plek en de veranderende rol van de corporatie: van bouwer naar verbinder en aanjager. Met gastspreker Parcifal van den Berg die de visie en aanpak achter het unieke gemeenschapsproject De Vroon in den Haag uitlegde
2. Betekenisvole plekken maken. Wat is hier al, en van wie? Deelnemers onderzochten de identiteit en de bestaande gemeenschap van drie verschillende actuele ontwikkelingen va HEEMwonen. Met gastspreker Anneke Verhagen die een stoomcurcus ‘Conceptontwikeling voor woningcorporaties’ gaf.
3. Innovatie en placetesting. Ideeën eerst uitproberen in plaats van vastleggen. Wat werkt, blijft en wat niet werkt, heeft weinig gekost.

Elke sessie eindigde met de eigen opgave van de deelnemers: geen theorie zonder toepassing.

De afsluitende excursie bracht alles samen, in één dag langs plekken waar dit al werkt:

• Berlijnplein, Utrecht: waar een tijdelijk cultureel programma de basis werd voor een permanent cultuurcluster in Leidsche Rijn. Experiment als ontwikkelstrategie, niet als tussenoplossing.
• Legends, Leidsche Rijn: een wooncomplex met [aantal] levensloopbestendige woningen voor 55-plussers van Dura Vermeer, waar ontmoeting geen voorziening is, maar de kern van het woonconcept.
• Den Haag: gesprekken met bewoners, initiatiefnemers en professionals van De Vroon, de Zorgkamer, MuseumLab en de Wereldkeuken. Vier plekken die maatschappelijke waarde maken door ruimte te geven aan initiatief, eigenaarschap en samenwerking.

Niet om te kopiëren, maar om met eigen ogen te zien wat er gebeurt wanneer je bij mensen begint.

Het resultaat

Er ligt nu een gezamenlijke taal. Waar ‘maatschappelijke waarde’ eerst voor iedereen iets anders betekende, praten de teams van HEEMwonen er nu op dezelfde manier over. Dat maakt het bespreekbaar in projectoverleggen, stuurgroepen en investeringsvoorstellen.

Dat verandert ook het werk zelf. Deelnemers betrekken bewoners eerder, kijken nadrukkelijker naar de gemeenschap die er al is, en zien dat een relatief kleine ingreep soms meer doet voor een buurt dan een grote.

Maar de belangrijkste opbrengst is dat de vraag veranderde. Niet langer: hoe realiseren we dit project? Maar steeds vaker: hoe draagt dit project bij aan een betekenisvolle plek?

Van papier naar steen. Rinske heeft ons op een bevlogen manier geholpen om onze visie te vertalen naar concrete keuzes en uitvoering.

Nenad Bogdanovic, directeur Vastgoed, HEEMwonen

Maatschappelijke waarde laten landen in vastgoedprojecten?

Werkt jouw organisatie aan nieuwbouw, herstructurering of gebiedsontwikkeling en wil je dat maatschappelijke waarde niet naast, maar ín de dagelijkse projectkeuzes een plek krijgt?

BRAND ontwikkelt maatwerk-leergangen, Focus Labs en werksessies voor vastgoed- en gebiedsteams. Altijd rond actuele opgaven, zodat deelnemers niet alleen geïnspireerd raken, maar ook direct anders kunnen handelen in hun eigen projecten.